جەنگی ئەمریکا و ئێران دوای هەڵبژاردنی نیوەخولی ئەمریکا لە ڕۆژی سێشەممە گەڕایەوە ناوەندی سەرنجی بازاڕەکان. دیموکراتەکان لە 3ی تشرینی دووەم کۆنترۆڵی هەردوو ئەنجومەنی نوێنەران و پیرانیان بەدەستهێنا، و سەرۆک دۆناڵد ترەمپ دانی بەوەدا نا کە جەنگەکە ڕۆڵی لە شکستی پارتەکەیدا هەبووە. لە شەوی پێش دەنگدان، ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەوەی ئەنجامدا کە بەرپرسێکی ئەمریکی ناوی نا هێرشی "بەرگریکارانە" بۆ سەر دوورگەی قەشمی ئێران، لە کاتێکدا قەتەر دەڵێت واشنتن و تاران هەردووکیان پێشنیارەکانی کۆتاییهێنان بە جەنگ هەڵدەسەنگێنن. نەوت لە دانیشتنێکی پڕ لە هەڵبەزودابەز لە ڕۆژی چوارشەممە جووڵەی کرد و برێنت لەسەر فیدی MT5ی ئێمە لە $104.20دایە (−2.69% لە 24 کاتژمێردا)، لە کاتێکدا زێڕ +2.33% و زیو +3.62% جووڵەیان کرد لەگەڵ لاوازبوونی دۆلار.
چی ڕوویدا
جەنگی نێوان ئێران لەلایەک و ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل لەلایەکی ترەوە لە 28ی شوباتی 2026 دەستیپێکرد. ترس لەوە زیادی کردبوو کە شەڕ دوای دەنگدانی ئەمریکا دووبارە هەڵبگیرسێتەوە. ئەمانە گرنگترین ڕووداوەکانی سێ ڕۆژی ڕابردوون:
ویلایەتە یەکگرتووەکان دوورگەی قەشمی ئێران دەکاتە ئامانج. بەرپرسێکی ئەمریکی دەڵێت هێرشە "بەرگریکارانە"کان ئامانجیان مووشەکی زەوی-بۆ-ئاسمان بووە کە دژی کەرەستەکانی ئەمریکا بەکارهاتوون. بەرپرسێکی تر دەڵێت هێرشەکان سنووردار دەردەکەوتن و ئاماژە نەبوون بۆ گەڕانەوە بۆ ئۆپەراسیۆنە سەربازییە گەورەکان.
ماجید ئەنساری، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر، دەڵێت ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئێران هەردووکیان پێشنیارەکانی ناوبژیوانەکان هەڵدەسەنگێنن و دانوستانەکان بەردەوامن. دەڵێت: "وەک ناوبژیوانێک، ناتوانین هیوامان لەدەست بدەین."
سەرۆک ترەمپ دەڵێت ویلایەتە یەکگرتووەکان هیچ پلانێکی دەستبەجێی بۆ لێدانی ئێران نییە، بەڵام زیاد دەکات: "ئێمە بە تەواوی ئامادەین ئەگەر پێویست بکات بجووڵێین، بەڵام لەوانەیە هیچ هۆیەک بۆ ئەوە نەبێت." دەڵێت دانوستانی ناڕاستەوخۆ سەبارەت بە کۆگای یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران بەردەوامە.
محسن ڕەزایی، سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، دەڵێت وەڵامی ئەمریکا بۆ داواکارییەکانی ئێران "قەناعەتپێکەر نەبوو" و گەرووی هورمز تەنها ئەو کاتە دەکرێتەوە کە واشنتن حەوت مەرجەکەی ئێران جێبەجێ بکات. بەرپرسێکی باڵای ئێرانی دەڵێت داواکارییەکان لابردنی سزاکانی نەوت، کۆتاییهێنان بە گەمارۆی دەریایی ئەمریکا و ئازادکردنی پارە بەستراوەکانی ئێران لەخۆدەگرن.
دیموکراتەکان کۆنترۆڵی هەردوو ئەنجومەنی کۆنگرێسی ئەمریکا بەدەستدەهێنن. ترەمپ دان بەوەدا دەنێت کە جەنگی ئێران ڕۆڵی لە ئەنجامەکەدا هەبووە.
نەوت لە سەرەتای بازرگانیی ئاسیادا بەرز دەبێتەوە، پاشان لە دانیشتنێکی پڕ لە هەڵبەزودابەزدا ڕوو لە دابەزین دەکات. زێڕ و زیو بەرز دەبنەوە لە کاتێکدا دۆلار دادەبەزێت بۆ نزمترین ئاستی یەک مانگ.
بۆچی هەڵبژاردنەکە بۆ بازرگانیی جەنگ گرنگە
کۆنگرێسێک کە دیموکراتەکان کۆنترۆڵی بکەن دەتوانێت فشاری سیاسیی زیاتر بخاتە سەر کۆشکی سپی سەبارەت بە جەنگەکە. بۆ نەوت، پرسیارەکە سادەیە: ئایا هاوسەنگیی نوێ لە واشنتن ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران ئەگەری زیاتر دەکات، یان هیچ شتێک لەسەر زەوی لە کەنداودا ناگۆڕێت؟
تا ئێستا بازاڕەکان ئاماژەی تێکەڵاو وەردەگرن. هێرشەکان لە شەوی پێش دەنگدان بەردەوام بوون، لە کاتێکدا سەرۆک ئەگەری زیاتر توندبوونەوەی کەم کردەوە. بەرپرسێکی باڵای ئێرانی دەڵێت هەردوو لا هێشتا دوورن لە ڕێککەوتن، و محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، دەڵێت تۆپەکە لە گۆڕەپانی واشنتندایە. ئەم تێکەڵەیەی دانوستان و هەڕەشە هۆکاری ئەوەیە کە نەوت بە هەردوو ئاراستەدا جووڵاوە.
نەوت لەسەر فیدی ئێمە
برێنت (UKOIL) لەسەر فیدی MT5ی ئێمە لە $104.20دایە: −2.69% لە 24 کاتژمێردا و −11.31% لە پێنج ڕۆژدا، لە مەودایەکی نێوان $104.16 و $118.80. نەوتی خاوی ئەمریکا (USOIL) لە $93.73دایە (−2.53% لە 24 کاتژمێردا). نەوت پێشتر لە ڕۆژانی دووشەممە و سێشەممە دابەزیبوو لەگەڵ زیادبوونی هیوا بە دانوستانەکان بە ناوبژیوانیی قەتەر.
هەواڵەکانی دابینکردن بە ئاراستەی پێچەوانە ڕادەکێشن. داتای کەرتەکە نیشانیدا کە کۆگاکانی نەوتی خاوی ئەمریکا لە هەفتەی کۆتاییهاتوو لە 30ی تشرینی یەکەمدا نزیکەی 5.3 ملیۆن بەرمیل دابەزین، بە پێچەوانەی چاوەڕوانیی بەرزبوونەوەیەکی کەم. ژمارە فەرمییەکانی ئیدارەی زانیاریی وزەی ئەمریکا ئەمڕۆ کاتژمێر 18:30 بە کاتی مەککە بڵاو دەکرێنەوە.
زێڕ، زیو و دۆلار
کانزا بەنرخەکان زیاتر کاردانەوەیان بەرامبەر هەڵبژاردنەکە هەبوو نەک جەنگەکە. زێڕ (XAUUSD) لە $4,044.29دایە، +2.33% لە 24 کاتژمێردا، و زیو (XAGUSD) لە $52.01دایە (+3.62%). دۆلار دوای بردنەوەی دیموکراتەکان دابەزی بۆ نزمترین ئاستی یەک مانگ، و پێوەری دۆلاری ئەمریکی لەسەر فیدی ئێمە −0.47% جووڵا. پشکەکانی ئەمریکاش جووڵان: داو جۆنز (DJ30) +2.23% گۆڕا.
برێنت، WTI، زێڕ و زیو لە تەنیشت یەکترەوە لە هەمان پێنج ڕۆژدا:
سیناریۆکان
- پێشکەوتن بەرەو ڕێککەوتن: ئەگەر واشنتن و تاران وەشانێک لە ڕەشنووسی ناوبژیوانەکان قبووڵ بکەن، یان ئێران ئاماژە بدات کە هورمز دەتوانرێت بکرێتەوە، لەوانەیە بازاڕەکان بەشێکی زیاتری پرێمیۆمی جەنگ لە نرخی نەوت دەربهێنن.
- درێژەکێشانی دانوستانەکان: ئەگەر پەیامەکان بەبێ هیچ پێشکەوتنێکی بنەڕەتی لە ڕێگەی قەتەرەوە بەردەوام بن و هێرشەکان سنووردار بمێننەوە، لەوانەیە نەوت لەگەڵ هەر هەواڵێکدا لە ناو مەودای دوایینیدا بەردەوام هەڵبەزودابەز بکات.
- توندبوونەوەی نوێ: ئەگەر ویلایەتە یەکگرتووەکان یان ئیسرائیل شەپۆلێکی نوێی هێرش دەست پێبکەن، یان ئێران وەک ئەوەی بەرپرسەکانی هەڕەشەیان کردووە وەڵام بداتەوە، لەوانەیە نەوت بەرز ببێتەوە و زێڕ داواکاریی زیاتر وەک پەناگەیەکی سەلامەت ببینێت.
دواتر چی بڕوانین
- ئەمڕۆ، 18:30 بە کاتی مەککە: داتای هەفتانەی کۆگاکانی نەوتی خاوی ئەمریکا لە ئیدارەی زانیاریی وزەوە.
- وەڵامی واشنتن و تاران بۆ پێشنیارەکانی ناوبژیوانەکان، و هەر لێدوانێکی نوێی قەتەر.
- حەوت مەرجەکەی ئێران: هەر ئاماژەیەک کە ویلایەتە یەکگرتووەکان مامەڵە لەگەڵ سزاکان، گەمارۆی دەریایی یان پارە بەستراوەکان دەکات.
- هێرشی نوێ: هەر کردارێکی سەربازیی ئەمریکی یان ئیسرائیلی، و وەڵامی ئێران لە کەنداودا.
- دۆلار: ڕاپۆرتی داهاتووی هەلی کاری ئەمریکا و خوێندنەوەی بانکی یەدەگی فیدراڵ بۆ ئەنجامی هەڵبژاردنەکە.
بازرگانیکردن بە نەوت، زێڕ و زیو لە TNFX
برێنت (UKOIL)، WTI (USOIL)، زێڕ (XAUUSD) و زیو (XAGUSD) وەک CFD لەسەر MT4 و MT5 بەردەستن، بە کڕین یان فرۆشتن. لە دەوروبەری هەواڵەکانی جەنگ و هەڵبژاردندا سپریدەکان دەتوانن فراوان ببن و نرخەکان دەتوانن بە خێرایی بجووڵێن، بۆیە ستۆپ-لۆس بەکاربهێنە و قەبارەی پۆزیشنەکانت بەپێی ڕیسک دیاری بکە.
نەوت و زێڕ لەسەر MT5 بەدوادا بچۆ
لە دوو خولەکدا هەژمارێکی ڕاستەقینە بکەرەوە، یان سەرەتا لەسەر هەژمارێکی دیمۆی خۆڕایی بە پارەی گریمانەیی ڕاهێنان بکە.
پرسیارە باوەکان
بۆچی نرخی نەوت دوای هەڵبژاردنی نیوەخولی ئەمریکا دابەزی؟
نەوت لە ڕۆژی چوارشەممە 4ی تشرینی دووەم لە دانیشتنێکی پڕ لە هەڵبەزودابەزدا جووڵا. بازرگانان هەڵیدەسەنگێنن ئایا بردنەوەی دیموکراتەکان لە کۆنگرێس واشنتن بەرەو ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران پاڵ دەنێت، لە کاتێکدا قەتەر دەڵێت هەردوو لا پێشنیارەکانی کۆتاییهێنان بە جەنگ هەڵدەسەنگێنن.
ئایا ئەمریکا پێش هەڵبژاردنەکە هێرشی کردە سەر ئێران؟
بەڵێ. لە شەوی دووشەممە 2ی تشرینی دووەم ویلایەتە یەکگرتووەکان دوورگەی قەشمی ئێرانی کردە ئامانج. بەرپرسێکی ئەمریکی هێرشەکانی بە "بەرگریکارانە" ناوبرد و گوتی ئامانجیان مووشەکی زەوی-بۆ-ئاسمان بووە؛ بەرپرسێکی تر گوتی سنووردار دەردەکەوتن.
ئایا ڕێککەوتنی ئاشتی لە نێوان ئەمریکا و ئێران هەیە؟
هێشتا نا. قەتەر دەڵێت هەردوو لا پێشنیارەکان هەڵدەسەنگێنن، بەڵام بەرپرسێکی باڵای ئێرانی دەڵێت هێشتا دوورن لە یەکتر، و ئێران دەڵێت وەڵامی ئەمریکا بۆ حەوت مەرجەکەی قەناعەتپێکەر نەبووە.
ئێران چی دەوێت بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز؟
بەرپرسانی ئێرانی دەڵێن داواکارییەکانیان لابردنی سزاکانی نەوت، کۆتاییهێنان بە گەمارۆی دەریایی ئەمریکا و ئازادکردنی پارە بەستراوەکانی ئێران لەخۆدەگرن. ئێران دەڵێت هورمز تەنها ئەو کاتە دەکرێتەوە کە مەرجەکانی جێبەجێ بکرێن.
بۆچی زێڕ ئەمڕۆ بەرز دەبێتەوە؟
زێڕ بەرز بووەوە لە کاتێکدا دۆلار دوای بەدەستهێنانی کۆنترۆڵی کۆنگرێس لەلایەن دیموکراتەکانەوە دابەزی بۆ نزمترین ئاستی یەک مانگ. لەسەر فیدی MT5ی ئێمە زێڕ لە $4,044.29دایە (+2.33% لە 24 کاتژمێردا).
نرخی نەوتی برێنت ئێستا چەندە؟
لەسەر فیدی TNFX MT5 برێنت لە $104.20دایە، −2.69% لە 24 کاتژمێردا و −11.31% لە پێنج ڕۆژدا.
نەوت کەی دەتوانێت دووبارە بجووڵێت؟
ئەمڕۆ کاتژمێر 18:30 بە کاتی مەککە لەگەڵ داتای کۆگاکانی نەوتی خاوی ئەمریکا، پاشان لەگەڵ هەر وەڵامێکی واشنتن یان تاران بۆ پێشنیارەکانی ناوبژیوانەکان، یان هەر هێرشێکی نوێ.